ล็อกอิน

Tag Cloud

กระทู้ล่าสุด

8 ปี 21 สัปดาห์ ก่อน
8 ปี 21 สัปดาห์ ก่อน
9 ปี 41 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 9 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 16 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 23 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 36 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 37 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 43 สัปดาห์ ก่อน
10 ปี 44 สัปดาห์ ก่อน

สถิติการใช้งาน

  • Total Visitors: 21160114
  • Unique Visitors:
  • Registered Users: 173
  • Last Registered User: wirote.k@mhesi.go.th
  • Published Nodes: 940
  • Your IP: 44.200.169.3
  • Since: พฤ, 1970-01-01 07:00
หน้าแรก | บล็อก | บล็อก ekapong@mhsri.go.th

 ยุทธศาสตร์ในการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีด้านการถ่ายทอดเทคโนโลยี

การถ่ายทอดเทคโนโลยีเป็นกระบวนการที่สำคัญในการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การพัฒนาอุตสาหกรรม ตลอดจนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศมาช้านาน กระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพจะช่วยให้ผู้ประกอบการในภาคการผลิตและบริการ ได้นำเอาเทคโนโลยีจากแหล่งต่างๆ ทั้งที่ได้พัฒนาขึ้นในประเทศหรือที่นำเข้ามาจากต่างประเทศมาใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่า ผลงานวิจัยและพัฒนาที่มีผู้คิดค้นไว้ หากมิได้มีการเผยแพร่หรือถ่ายทอดไปสู่ผู้ที่เกี่ยวข้องในภาคต่างๆ ก็ย่อมไม่เกิดประโยชน์ต่อภาคเศรษฐกิจและสังคมของประเทศและกลายเป็นเรื่องสูญเปล่าของการลงทุน ในสภาวะปัจจุบันการเข้าถึงแหล่งข้อมูลทางเทคโนโลยีนั้นสามารถกระทำได้ง่ายและสะดวกขึ้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งโดยอาศัยเทคโนโลยีอินเตอร์เนต ดังนั้น การนำเอาเทคโนโลยีที่เหมาะสมจากแหล่งต่างๆ ภายนอกประเทศมาใช้ให้เกิดประโยชน์ สอดคล้องกับสถานภาพปัจจุบันและแนวทางในการพัฒนาประเทศจึงเป็นแนวทางที่สำคัญแนวทางหนึ่งในแผนกลยุทธ์ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอกจากนี้ ในภาวะที่มีกระแสการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (Foreign Direct Investment, FDI) เพิ่มมากขึ้นในยุคโลกาภิวัตน์ ประเทศไทยก็ควรให้ความสำคัญกับการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีที่ถ่ายทอดผ่านกลไกการลงทุนดังกล่าวอย่างจริงจัง 

การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพแนวทางในการถ่ายทอดเทคโนโลยีมีความหลากหลายในแต่ละสาขาเศรษฐกิจ การถ่ายทอดเทคโนโลยีที่เหมาะสมสำหรับสาขาการเกษตรก็ย่อมแตกต่างจากสาขาอุตสาหกรรม พลังงาน และสาธารณสุข เป็นต้น หรือแม้แต่ในสาขาเศรษฐกิจเดียวกันแนวทางและรูปแบบในการถ่ายทอดเทคโนโลยียังอาจแตกต่างกันตามสถานภาพของการพัฒนาในแต่ละท้องถิ่น ลักษณะเฉพาะของเทคโนโลยีที่ต้องการในแต่ละสาขาย่อย ความพร้อมของบุคลากรผู้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี และปัจจัยที่เกี่ยวข้องอื่นๆ อีกมากมาย การกำหนดกลยุทธ์การถ่ายทอดเทคโนโลยีให้เป็นกลไกสำคัญในการตอบสนองนโยบายและเป้าหมายในการพัฒนาเทคโนโลยีของประเทศจะต้องกระทำด้วยความรอบคอบและคำนึงถึงความหลากหลายดังกล่าว กลยุทธ์การถ่ายทอดเทคโนโลยีที่เหมาะสมจะต้องเป็นกลยุทธ์ที่เป็นระบบและมีความสมบูรณ์ในตัวของมันเอง กล่าวคือ ระบบการถ่ายทอดเทคโนโลยีแบบครบวงจร (Integrated Technology Transfer System, ITTS) 

การถ่ายทอดเทคโนโลยีหมายถึง "กระบวนการที่นำเอาเทคโนโลยีที่เกิดขึ้น (หรือพัฒนาขึ้น) ในสถานที่หนึ่งเพื่อวัตถุประสงค์อย่างหนึ่งไปใช้ในที่อื่นเพื่อวัตถุประสงค์เดียวกันหรือเพื่อวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันออกไป"1 ในการนำเอาเทคโนโลยีจากที่หนึ่งไปใช้อีกที่หนึ่งนั้น ประเด็นสำคัญที่จะต้องพิจารณาในการจัดทำนโยบายและกลยุทธ์การถ่ายทอดเทคโนโลยีมีอย่างน้อย 2 ประการ ประการแรก คือ สภาพแวดล้อมและสภาวะของผู้รับเทคโนโลยี ณ อีกที่หนึ่งนั้นเป็นเช่นไร และประการที่สองคือ กระบวนการในการถ่ายทอดนั้นเป็นเช่นไร นอกจากนี้ยังต้องคำนึงถึงประเด็นนโยบายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ รูปแบบขององค์กรหรือสถาบันที่รับผิดชอบในการถ่ายทอดเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านระบบสารสนเทศ ระบบการเงิน ระบบกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวข้องของประเทศ เป็นต้น 

จากหนังสือคู่มือการฝึกอบรมด้านการถ่ายทอดเทคโนโลยีของเอสแคป พ.ศ.2535 ได้นิยามคำว่า การถ่ายทอดเทคโนโลยี (technology transfer) ว่าหมายถึง กระบวนการทางกฎหมายในการเคลื่อนย้ายเทคโนโลยีจากประเทศหนึ่งไปสู่อีกประเทศหนึ่ง ส่วนการแพร่กระจายเทคโนโลยี (technology diffusion) หมายถึง การเผยแพร่เทคโนโลยีภายในประเทศ 

โดยทั่วไปการถ่ายทอดและการแพร่กระจายเทคโนโลยีจะมีลักษณะเด่นที่แตกต่างกันในประเด็นสำคัญต่างๆ ที่เกี่ยวกับการมุ่งเน้น ลักษณะของเทคโนโลยี ผู้ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการ และลักษณะของการถ่ายทอด ตามที่ปรากฏในตารางสรุป ดังนี้ 

ตารางสรุปลักษณะเด่นที่แตกต่างกันระหว่างการถ่ายทอดและการแพร่กระจายเทคโนโลยี

ประเด็น
การถ่ายทอดเทคโนโลยี
การแพร่กระจายเทคโนโลยี
การมุ่งเน้น ผู้รับการถ่ายทอด/แหล่งที่มาของเทคโนโลยี กระบวนการในการแพร่กระจายเทคโนโลยี
ลักษณะของเทคโนโลยี เทคโนโลยีที่มีเจ้าของ เทคโนโลยีที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะโดยรวม
ผู้ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการ ผู้ประกอบการขนาดใหญ่ในภาคเศรษฐกิจที่ทันสมัย ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อมในภาคเศรษฐกิจดั้งเดิม
ลักษณะของการถ่ายทอด เป็นการถ่ายทอดเทคโนโลยีเฉพาะรายผ่านกระบวนการทางกฎหมายโดยมีการให้ค่าตอบแทนด้านการเงิน เป็นการถ่ายทอดเทคโนโลยีจำนวนมากผ่านกระบวนการเผยแพร่และสาธิต


กระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีรูปที่ 1 เป็นแผนภาพแสดงกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยี จากแผนภาพดังกล่าวจะเห็นได้ว่าที่มาของเทคโนโลยีอาจมาจากแหล่งภายในประเทศโดยผ่านระบบการวิจัยและพัฒนาของไทย หรืออาจมาจากต่างประเทศในรูปแบบต่างๆ ทั้งที่เป็นเทคโนโลยีที่ฝังตัวอยู่ในเครื่องจักรอุปกรณ์ เทคโนโลยีจากการได้ สิทธิการใช้ (licensing) จากสิทธิบัตร จากผู้ร่วมลงทุน หรือจากการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ ผู้ที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดเทคโนโลยีจากแหล่งต่างๆ ดังกล่าวอาจเป็นผู้จัดจำหน่าย (เครื่องจักรอุปกรณ์) ผู้ร่วมทุนจากต่างประเทศ สถาบันวิจัยในมหาวิทยาลัย นักวิจัย ผู้ที่พัฒนาเทคโนโลยีเฉพาะด้าน หรือสถาบันที่ได้จัดตั้งขึ้นเพื่อให้ทำหน้าที่การถ่ายทอดเทคโนโลยีเป็นการเฉพาะ ในส่วนของกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีนั้นอาจเป็นไปได้ในหลายแนวทาง ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ ความเหมาะสม และกลยุทธ์ของการถ่ายทอด อาทิ การฝึกอบรมทักษะในการใช้เทคโนโลยีเฉพาะด้าน การจัดหาผู้ชำนาญการมาให้คำปรึกษาแนะนำในการแก้ปัญหาทางเทคโนโลยีในโรงงาน การสัมมนา การสาธิต การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและการแพร่กระจาย (diffusion) เทคโนโลยีผ่านสื่อต่างๆ เป็นต้น ทั้งนี้ กระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีดังกล่าวเกิดขึ้นภายใต้สภาพแวดล้อมของระบบการเงิน ระบบกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ และระบบโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องที่จะต้องเอื้ออำนวยต่อการถ่ายทอดเทคโนโลยีด้วย 

นอกเหนือจากผู้ถ่ายทอดเทคโนโลยี กระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยี และสภาพแวดล้อมดังกล่าวข้างต้นแล้ว ตัวแปรสำคัญที่มีผลต่อความสำเร็จหรือล้มเหลวของการถ่ายทอดเทคโนโลยีคือผู้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี ผลสำเร็จของการถ่ายทอดเทคโนโลยีย่อมขึ้นอยู่กับขีดความสามารถในการรับ (absorptive capability) เทคโนโลยีและขีดความสามารถในการนำเอาเทคโนโลยีไปใช้ประโยชน์ (innovation capability) 

การถ่ายทอดเทคโนโลยีและระบบนวัตกรรมแห่งชาติ (National Innovation System, NIS) 

ที่ผ่านมาความหมายของเทคโนโลยีมักจะจำกัดอยู่ที่ความรู้ที่ฝังตัวอยู่ในเครื่องมือ เครื่องจักรหรืออุปกรณ์ สินค้าระหว่างกลางและบริการต่างๆ หรือที่มีบันทึกอยู่ในสิทธิบัตร สิทธิในการใช้เทคโนโลยี และการออกแบบ แนวคิดในการถ่ายทอดเทคโนโลยีส่วนใหญ่จึงมุ่งเน้นความพยายามที่จะเรียนรู้วิธีการใช้เทคโนโลยีในรูปแบบดังกล่าวให้เป็นและเกิดประโยชน์ โดยมิได้คำนึงถึงการแสวงหาความรู้ที่จะช่วยเพิ่มพูนขีดความสามารถในการต่อยอดหรือพัฒนาความรู้ของตัวบุคคลที่รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีเท่าที่ควร แท้จริงแล้วการถ่ายทอดความรู้สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในตัวบุคคลและในองค์กรต่างๆ ในระบบนวัตกรรมแห่งชาติ (NIS) อาทิ จากผู้ประกอบการทั้งขนาดใหญ่ ขนาดกลางและขนาดเล็ก ผู้จัดส่ง (suppliers) ลูกค้า สถาบันวิจัย ตลอดจนสถาบันเชื่อมโยงต่างๆ เช่น ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เป็นต้น นอกจากนี้ยังรวมถึงการถ่ายทอดที่มาจากการค้าและการลงทุนจากต่างประเทศ 

ในการรับและนำเอาเทคโนโลยีมาใช้นั้น ผู้ประกอบการจำเป็นต้องใช้ทักษะเดียวกันกับการพัฒนาเทคโนโลยีขึ้นเอง กล่าวคือ จะต้องใช้ทักษะในการระบุโอกาส การประเมินทางเลือก การพัฒนาทางด้านเทคนิค และการบูรณาการเข้ากับโครงสร้างขององค์กรและกระบวนการผลิต ดังนั้น กระบวนการรับการถ่ายทอดเทคโนโลยีจึงจัดได้ว่าเป็นกระบวนการนวัตกรรมแบบหนึ่ง 

ประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องกับความรู้ก็คือ ลักษณะและรูปแบบของการเผยแพร่ความรู้นั้นจะแตกต่างกันไปในแต่ละภาคอุตสาหกรรม ขึ้นอยู่กับลักษณะเฉพาะของแต่ละอุตสาหกรรม การผลิตความรู้ การเผยแพร่ความรู้ และการใช้ความรู้เป็นขั้นตอนที่สำคัญ 3 ขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง ในการใช้ความรู้ ผู้ใช้ก็จำเป็นต้องมีทักษะที่เกี่ยวข้อง ดังนั้นในกรอบของการจัดทำกลยุทธ์การถ่ายทอดเทคโนโลยีจะได้พิจารณาถึงการพัฒนาความสามารถในการรับรู้และการใช้ความรู้ของผู้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีด้วย นอกจากนี้ จะได้พิจารณาให้สอดคล้องกับแนวคิดของระบบนวัตกรรมแห่งชาติ ที่มีลักษณะที่เป็นระบบ และครอบคลุมถึงองค์ประกอบต่างๆ ที่เชื่อมโยงเป็นเครือข่ายอยู่ในระบบ 

 

1 OECD(1997). Diffusing Technology to Industry: Government Policies and Programmes

ที่มา : http://www.ist.cmu.ac.th/riseat/nl/2002/02/01.php

หน่วยงาน: 
สส.
4
คะแนนของคุณ: ไม่มี เฉลี่ย: 4 (1 โหวต)